Jeff Bezos’un uzay girişimi için büyük bir darbe niteliği taşıyan bu olay, şirketin Elon Musk’ın halka arzına hazırlanan SpaceX ile arasındaki açığı kapatma çabası sürerken yaşandı. İnsansız Blue Origin New Glenn roketi, Perşembe günü Florida’daki bir fırlatma rampasında gerçekleştirilen test sırasında patladı.
Florida’daki fırlatmaları canlı yayınlayan NASASpaceflight’ın paylaştığı videoda, devasa New Glenn roketinin yerel saatle yaklaşık 21:00’de rampada ateşlendiği, ardından koca bir ateş topuna dönüştüğü görülüyor; alevler ve dumanlar gökyüzüne yükseliyor.
Blue Origin, roketi dördüncü fırlatmasına hazırlıyordu. Bu fırlatmayla 48 Amazon Leo uydusunun alçak Dünya yörüngesine yerleştirilmesi planlanıyordu; bu, Musk’ın Starlink ağıyla rekabet edecek bir geniş bant uydu takımyıldızı oluşturma çabalarının bir parçası. Konuya yakın ancak adının gizli tutulmasını isteyen bir kaynağa göre, uyduların olay anında rokete yüklenmediği öğrenildi.
Uzun süredir aksiliklerle boğuşan New Glenn için bu patlama, bir darbe daha anlamına geliyor. Roketin, NASA’nın Artemis ay keşif misyonları kapsamında ay iniş araçları ve kargo taşımada merkezi bir rol üstlenmesi öngörülüyordu.
Olay; NASA’nın Blue Origin’e 188 milyon dolarlık Ay sözleşmesini vermesinden iki gün, SpaceX’in Starship testiyle büyük ölçüde başarıyı yakalamasından ise bir haftadan az bir süre sonra yaşandı.
Blue Origin, roket motorunun yere sabitliyken çalıştırıldığı “sıcak ateşleme testi” sırasında bir “anomali” yaşandığını doğruladı.
Bezos, X’te yaptığı paylaşımda “Çok zorlu bir gün, ama neyin yeniden inşa edilmesi gerekiyorsa yapacağız ve uçuşa devam edeceğiz. Buna değer” dedi ve olayın kök nedenini belirlemek için henüz erken olduğunu ekledi.
NASA Yöneticisi Jared Isaacman ise kurumun, olayla ilgili soruşturmada Blue Origin’e destek vereceğini açıkladı.
“Uzay uçuşu affetmez; yeni ağır taşıma fırlatma kapasitesi geliştirmek son derece güçtür” dedi Isaacman, X üzerinden yaptığı açıklamada.
Isaacman ayrıca NASA’nın Artemis ve Ay Üssü programlarına yönelik olası etkilere ilişkin bilgilerin paylaşılacağını da sözlerine ekledi.
‘Roketler Zorludur’
Musk’ın SpaceX’i ile Bezos’un Blue Origin’i, milyarderler liderliğindeki şirketler arasındaki bu son rekabette, Çin’in 2030 yılına kadar planlanan insanlı Ay görevinin önüne geçmek amacıyla NASA’nın kullanacağı Ay iniş araçlarını tasarlama yarışını sürdürüyor.
Bu ay halka arz planlarını açıklayan ve ABD tarihinde trilyon dolar değerle borsaya açılacak ilk şirket olmaya aday SpaceX de roket konusunda aksilikler yaşadı. Geçen yıl Haziran ayında devasa Starship uzay aracı, Texas’taki bir test hazırlığı sırasında benzer biçimde dramatik bir ateş topuna dönüştü.
SpaceX, geçen hafta Starship prototipinin 12. test uçuşunda kısmen başarılı oldu: bir grup maket uyduyu yörüngeye bıraktı ve uzay aracını Hint Okyanusu’na kontrollü biçimde indirdi. Ancak Musk’ın şirketi, Super Heavy güçlendiricisinin kontrollü inişini başaramadı; güçlendirici Meksika Körfezi’ne düştü.
Musk, New Glenn patlamasının videosuna X’te “Çok talihsiz. Roketler zordur” yanıtını verdi.
Blue Origin, yaklaşık bir on yıl ve milyarlarca dolar harcayarak 29 katlı dev roketi geliştirdi. Yeniden kullanılabilir birinci aşamasıyla roket, SpaceX’in Falcon filosuyla ve çok daha güçlü Starship’le rekabet edecek şekilde tasarlandı.
ABD Federal Havacılık İdaresi olaydan haberdar olduğunu açıklarken, bunun kendi faaliyet alanı dışında kaldığını ve bölgedeki hava trafiğini etkilemediğini belirtti.