Avrupa bir robot devrimine hazırlanıyor.
Avrupa’nın yasa düzenleme kurumları, robotların haddinden fazla hasar yaratmalarını önlemek için acil durum “öldürme butonu” ile güncellenmesi üzerine bir yasa tasarısı hazırladı. Yasamacılar aynı zamanda robotların sigorta altına alınması ve vergi ödemesi gerektiğini öne sürdü.
Robot yönetimi üzerindeki bu teklif Avrupa Parlamentosu tarafından geçtiğimiz hafta onaylandı. Yasa şimdi en üst kurum olan Avrupa Komisyonu tarafından gözden geçirilmeyi bekliyor.
Teklifi değerlendiren parlamento üyesi Mady Delvaux, “Günlük hayatımızın büyük bir kısmı giderek daha fazla robotlardan etkilenir hale geldi.” diyor. “Robotların insanların hizmetinde kaldığını ve her daim öyle kalacağını garanti altına almak için acil olarak bu konudaki yasal çerçeveleri netleştirmemiz ve güncellememiz gerekiyor.”
Yasa tasarısının önerileri şu şekilde:
Ölüm butonu
Teklif, etik ve güvenli makineler tasarlama konusu üzerinde yoğunlaşan bir mühendislik rehberi ile yeni bir robotik yasası çağrısı yapıyor.
Örneğin tasarımcılar robotların acil durumlarda kapatılabilmesini sağlayacak bir “ölüm butonunu” tasarıma dahil etmeli. Tasarımcılar aynı zamanda robotların yazılımlarında belirtilmiş şekilde çalışmadığı takdirde yeniden programlanabilir şekilde tasarlanmış olmalarından emin olmalı.
Öldürebilecek robotları durdurmak
Teklif aynı zamanda robot tasarımcılarının, üreticilerinin ve operatörlerinin genel olarak “robotik kanunu” altında faaliyet göstermeleri gerektiğini öne sürüyor.
Bu kanuna göre bir robot asla bir insana zarar vermemeli, onu öldürmemeli ve her daim yaratıcısının emirlerine uymalı. Robotlar kendi varlıklarını da koruma altına almalı – bunu yapmanın bir insana zarar vereceği durumlar hariç.
Unutmayın: Bu sadece bir robot
Bununla birlikte yasa tasarısı robotların her zaman birer mekanik varlık olarak tanımlanması gerektiğini söylüyor. Bu insanların robotlar ile duygusal bağlar kurmasına engel oluyor.
“İnsanlara her zaman robotun bir insan olmadığını ve hiçbir zaman insan olmayacağını hatırlatmanız gerekiyor.”
Emirlere uymayan robotlardan kim sorumlu?
Teklifte zorunlu sigorta şeması tasarısı da var. Araba sigortasına benzeyen bu tasarı üreticilere ve robot sahiplerine robotları tarafından oluşabilecek zararlara karşı sigorta sağlamaları gerektiğini öne sürülüyor.
Robotlara haklar verilmeli mi?
Teklifte sofistike otonom robotlara “elektronik insan” statüsü verilip verilmemesi de tartışılıyor.
Bu yasa robotların otonom karar verme ya da insanlarla bağımsız olarak etkileşime girme durumlarında devreye girecek.
Robotlar vergi ödemeli mi?
Geliştirilmiş robotlar insan çalışanların yerine büyük oranda geçmeye başlarsa Avrupa Komisyonu, robot sahiplerinin vergi ödemesi ve sosyal güvenlik kapsamında ekonomiye katkıda bulunması gerektiğini savunuyor.
AB’ye üye ülkeler aynı zamanda global bir gelir konsepti uygulayarak iş kayıplarının etkilerini de azaltmaya çalışmalı.