İngiltere’deki çalışanlar, iş amacıyla kullandıkları üretken yapay zeka (GenAI) araçları için kendi ceplerinden yılda yaklaşık 1 milyar sterline yakın harcama yapıyor. Bu bulgular Deloitte UK’nin gerçekleştirdiği araştırmaya dayanıyor.
Bulgular, Deloitte UK’nin ilk kez düzenlediği ve tek bir ülkede yapılmış en kapsamlı işyeri GenAI kullanımı araştırması olan GenAI İşgücü Anketi’nden geliyor. 7 Mayıs ile 10 Haziran 2026 tarihleri arasında İngiltere genelinde 25.000 çalışandan toplanan yanıtlara dayanan araştırma, çalışanların GenAI’yi işlerinde gerçekte nasıl kullandığını ve kurumların buna nasıl karşılık verdiğini ortaya koyuyor. Anket, teknoloji daha yaygın hale geldikçe kullanımın nasıl değiştiğini izlemek amacıyla her altı ayda bir tekrarlanacak.
Ankete göre, 18-70 yaş arasındaki İngiliz çalışanların %63’ü iş için bilerek GenAI kullandığını söylüyor. Kullandıkları GenAI araçlarının türünü tanımlamaları istendiğinde, katılımcıların neredeyse yarısı (%46) işte ücretsiz araçlar kullandığını, %34’ü işvereninin ödediği harici araçları kullandığını, %17’si ise kurum içi araçlar kullandığını belirtiyor. Bunlara ek olarak, GenAI kullanıcılarının altıda biri (%17) iş amacıyla en az bir GenAI aracı için kendi cebinden ödeme yapıyor. Deloitte, İngiliz çalışanların yıllık kişisel harcamasının 958 milyon sterlin olduğunu tahmin ediyor.
Önce dene, izni sonra al: çalışanlar yapay zekada işverenlerinin önüne geçiyor
Araştırma, GenAI kullanan çalışanların bu teknolojiyi, birçok kurumun araçları çalışanların hizmetine sunmasından daha hızlı bir şekilde benimsediğini gösteriyor. GenAI kullanıcılarının neredeyse üçte biri (%31), “gölge yapay zeka” olarak da bilinen bir şekilde, işverenlerinin bilgisi olmadan GenAI kullandığını ve kendi GenAI araçlarını işe getirdiğini söylerken, İngiliz çalışanların neredeyse dörtte biri (%24) artık GenAI araçlarını iş için her gün kullanıyor. Birçok GenAI kullanıcısı (%65) ayrıca kurumlarında GenAI’nin nasıl kullanılması gerektiğine dair ikna edici bir liderlik olmadığını belirtiyor.
Deloitte UK Baş Yapay Zeka Sorumlusu Hayley McKelvey şöyle konuştu: “İngiliz çalışanlar izin beklemek istemediklerini gösteriyor. Birçoğu işlerini bitirmelerine yardımcı olması için zaten ücretsiz araçlar kullanıyor ya da premium sürümler için kendi cebinden ödeme yapıyor.
“Artık asıl zorluk insanları GenAI kullanmaya ikna etmek değil; işletmelerin bu artan talebi güvenli, sorumlu ve hem kurum hem de çalışanlar için kalıcı değer yaratacak şekilde nasıl karşılayacağı.”
Çalışanlar GenAI ile zamandan kazanıyor ama yargılanmaktan çekiniyor
İngiliz çalışanlar, iş için GenAI araçlarını kullanarak haftada ortalama 70 dakika kazandıklarını belirtiyor ve kazanılan zamanın çoğu aynı işveren için daha fazla iş yapmak amacıyla kullanılıyor. Yine de katılımcıların neredeyse dörtte biri (%23) işyerinde GenAI kullanmanın bir damgalanmaya yol açtığını düşünürken, haftalık kullanıcıların üçte ikisi (%64) yöneticilerinin GenAI’nin kendi işlerini yapabileceğini düşünmesinden endişe ediyor.
McKelvey şunları ekledi: “GenAI araçlarını benimsemede damgalanma hissi yaşayan çalışanların bu kullanımı gizleme olasılığı daha yüksek. Liderler, açıkça ifade edilmiş ve iyi anlaşılmış bir hedefle çalışanlarının yapay zekayı sorumlu bir şekilde kullanmasına yardımcı olmalı. Bu, çalışanlarına neden GenAI kullanmaları gerektiğini, bunun nasıl kullanılması gerektiğini ve başarının neye benzediğini net bir şekilde anlatmak anlamına geliyor. Bu sayede insanlar araçları daha bilinçli kullanabilir, daha iyi kararlar alabilir, riskleri yönetebilir ve değer katabilir.”
Yapay zeka kullanımı yaygın ama çalışanlar henüz yüzeyi kazıyor
Deloitte UK’nin araştırması ayrıca GenAI kullanıcılarının bu teknolojiyi büyük ölçüde günlük iş faaliyetlerini desteklemek için kullandığını gösteriyor; en yaygın üç kullanım alanı bilgi arama (%43), e-posta taslağı hazırlama (%43) ve özet oluşturma (%31). Aynı zamanda, işte GenAI kullanan çalışanların yaklaşık yarısı, yapay zekayı işyerinde güvenli ve etkili bir şekilde nasıl kullanacaklarına dair herhangi bir resmi eğitim almadıklarını belirtiyor.
Deloitte UK Ortağı ve Sektör Analizi Başkanı Paul Lee şu yorumu yaptı: “Buradaki asıl hikaye çalışanların GenAI kullanması değil; bunu sınırlı eğitime, dağınık rehberliğe ve bazı durumlarda işverenlerinin bilgisi olmadan yapıyor olmaları.
“Özellikle dikkat çekici olan, GenAI’nin günlük iş hayatının bir parçası haline gelme hızı. Yine de birçok çalışan için bu teknolojinin rolü hâlâ oldukça temel düzeyde kalıyor; daha karmaşık işleri desteklemekten çok bilgi arama ve içerik taslağı hazırlamaya odaklanıyor.
“Yapay zekadan en büyük avantajı sağlayacak kurumlar, sadece araçlara erişim sağlamanın ötesine geçip insanların bu araçları uygun kurallar ve amaçla kullanmasına yardımcı olmaya odaklanan kurumlar olacak.”
Okuyucu için notlar:
* Bu haberde geçen GenAI ile kullanıcı istemlerine yanıt olarak metin, görsel, video ve ses gibi içerikler üretebilen sohbet robotları dahil üretken yapay zeka araçları ifade edilmektedir.
** Bu haberde geçen “İngiliz iş gücü” ifadesi, ankete katılan 25.000 kişinin tamamını kapsamaktadır. “GenAI kullanıcıları” ifadesi, GenAI kullandığını belirten katılımcıların %63’ünü (16.749 kişilik taban) ifade eder. Geri kalan katılımcılar ise iş için GenAI kullanmadıklarını (%34, 7.624 kişilik taban) ya da kullanıp kullanmadıklarını bilmediklerini (%3, 627 kişilik taban) belirtmiştir.