ABD Başkanı Donald Trump, cuma günü yaptığı açıklamada, federal kurumların Anthropic ile yürüttüğü çalışmaları durdurmalarını istediğini söyledi. Pentagon da şirketi tedarik zinciri riski olarak ilan edeceğini duyurdu. Bu karar, teknoloji güvenlik sınırları konusundaki anlaşmazlığın ardından yapay zekâ şirketi için büyük bir darbe niteliği taşıyor.
Trump, Savunma Bakanlığı ve Anthropic ürünlerini kullanan diğer kamu kurumları için altı aylık bir geçiş süreci öngörüldüğünü de belirtti. Şirket geçişe destek olmazsa, “Başkanlık yetkimin tüm gücünü kullanarak onları uyum sağlamaya zorlayacağım; bunun ciddi hukuki sonuçları olur.” dedi.
Bu adımlar, ulusal güvenlik açısından kritik yapay zekâ alanında ABD’nin önde gelen şirketlerinden biri olan Anthropic’e yönelik sıra dışı bir uyarı anlamına geliyor. Washington’un şimdiye kadar yalnızca düşman tedarikçilere uyguladığı türden bir dışlama riskini de gündeme getiriyor. Alphabet’in Google’ı ve Amazon, Anthropic’in yatırımcıları arasında bulunuyor.
Bu gelişme aynı zamanda savaş alanında yapay zekâ kullanımını yalnızca ABD yasalarının belirleyeceğine dair bir emsal oluşturuyor. Pentagon, savunma politikalarında tüm esnekliği korumak ve teknoloji üreticilerinin güvenilmez yapay zekânın silahlarda kullanılmaması yönündeki uyarılarıyla sınırlanmak istemiyor.
Anthropic ise yaptığı açıklamada, Savunma Bakanlığı’nın böyle bir risk sınıflandırmasını mahkemede itiraz edeceklerini söyledi. Trump yönetimi bakanlığın adını “Savaş Bakanlığı” olarak değiştirmişti.
Şirket açıklamasında şu ifadelere yer verdi:
“Bu kararın hukuki dayanağı olmadığını ve hükümetle çalışan Amerikan şirketleri için tehlikeli bir örnek oluşturacağını düşünüyoruz.”
“Kitlesel yurtiçi gözetim ya da tamamen otonom silahlar konusundaki tutumumuzu hiçbir baskı değiştirmeyecek.”
Cuma akşamı rakip şirket OpenAI de Savunma Bakanlığı’nın gizli ağına teknoloji sağlamak üzere anlaşma yaptığını duyurdu. CEO Sam Altman, Pentagon’un silah sistemlerinde insan sorumluluğunun korunması ve ABD içinde kitlesel gözetim yapılmaması ilkelerini paylaştığını belirtti.
Altman, “Bu ilkeleri sözleşmemize ekledik. Ayrıca modellerimizin doğru şekilde çalışmasını sağlayacak teknik önlemler geliştireceğiz; bakanlık da bunu istedi.” dedi.
Bu sözleşme şartlarının Anthropic’in önerdiği sınırlarla ne kadar örtüştüğü ise henüz net değil. Pentagon ve OpenAI yorum taleplerine hemen yanıt vermedi.
“NÜKLEER SAVAŞ”
Savunma Bakanı Pete Hegseth, aylardır süren görüşmelerin tıkanmasının ardından Anthropic’in tedarik zinciri riski olarak sınıflandırılacağını söyledi. Tartışmalar, şirket politikalarının askeri operasyonları sınırlayıp sınırlamayacağı üzerine yoğunlaşmıştı.
Bu hafta Hegseth ile görüşen Anthropic CEO’su Dario Amodei, silah ve gözetim alanında sınırlamalar getirilmesini savundu ve Pentagon yetkililerini rahatsız etti. Pentagon ise ülkenin nasıl savunulacağına özel şirketlerin değil, ABD yasalarının karar vereceğini belirtti.
Böyle bir sınıflandırma, Pentagon adına çalışan on binlerce yüklenicinin Anthropic’in yapay zekâsını kullanmasını engelleyebilir. Bu da şirketin kamu ile yürüttüğü işleri açısından varoluşsal bir tehdit oluşturabilir ve özel sektördeki ilişkilerini de zedeleyebilir, diyor kamu sözleşmeleri alanında uzman avukat Franklin Turner.
Turner, “Anthropic’i kara listeye almak sözleşme açısından nükleer savaşa eşdeğer.” dedi.
ABD daha önce benzer bir adımı Çinli teknoloji devi Huawei için atmıştı. 2017’den itibaren Savunma Bakanlığı’nın Huawei ekipmanlarını kullanması kısıtlandı, federal kurumların satın alması yasaklandı ve federal hibeler ile krediler durduruldu.
Anthropic, özellikle ulusal güvenlik alanında hem kamuya hem özel sektöre yeni teknoloji satmak için yoğun rekabet içinde. Şirketin beklenen bir halka arz öncesinde bu alanda hızlandığı belirtiliyor; ancak yönetim henüz kesin bir halka arz kararı almadığını söylüyor.
Eski Başkan Joe Biden döneminde Ulusal Güvenlik Konseyi’nde görev yapan Saif Khan, Savunma Bakanlığı’nın bu hamlesinin “bir hükümetin şimdiye kadar aldığı en sert yerli yapay zekâ düzenleme kararlarından biri” olabileceğini söyledi.
Khan, “Bakanlık Anthropic’i, hiçbirini tedarik zinciri riski saymadığı Çinli yapay zekâ şirketlerinden bile daha büyük bir ulusal güvenlik tehdidi olarak görüyor olabilir.” dedi.
“KATİL ROBOTLAR”
Teknoloji şirketleri ile Pentagon arasında gerilim en az 2018’den beri sürüyor. O yıl Alphabet’in Google çalışanları, Pentagon’un yapay zekâyı drone görüntülerini analiz etmek için kullanmasına karşı protesto düzenlemişti. Daha sonra Amazon ve Microsoft gibi şirketler savunma projeleri için rekabete girerken, bazı büyük teknoloji CEO’ları geçen yıl Trump yönetimiyle iş birliği sözü verdi.
Ancak Ukrayna ve Gazze’de giderek daha otomatik sistemlerin kullanılması, insan hakları savunucularını ve teknoloji aktivistlerini “katil robotlar” konusunda endişelendirdi. Pentagon’un Project Maven adlı algoritmik savaş programını yöneten Jack Shanahan da bu kaygıların arttığını söylüyor.
Pentagon geçen yıl Anthropic, OpenAI ve Google gibi büyük yapay zekâ şirketleriyle her biri 200 milyon dolara kadar anlaşmalar yaptı.
Anthropic ise bu anlaşmalar için görüşmeler sürerken, hukuki sistemin yapay zekâdaki hızlı gelişmelere yetişmekte zorlanabileceğini vurguladı. CEO Amodei’ye göre mevcut ABD yasaları, görünüşte zararsız verilerin birleştirilerek insanların özel hayatları hakkında bilgi çıkarılmasını açıkça engellemiyor.
Anthropic’in yapay zekâ sistemleri istihbarat birimleri ve silahlı kuvvetler tarafından da kullanılıyor. Şirket, Amazon’un bulut altyapısı üzerinden yaptığı tedarik anlaşması sayesinde gizli verilerle çalışan ilk yapay zekâ şirketlerinden biri olmuştu.