Fikir Üretmek Bir Süreçtir: Yaratıcı Fikirlerin Arkasında Yatan Bilim

Yaratıcı bir insan mısınız?

Eğer bu soruya ‘evet’ cevabını verdiyseniz, önümüzdeki birkaç paragrafı okumadan geçebilirsiniz. Eğer cevabınız ‘hayır’ ise, sizinle konuşmamız gereken şeyler var.

Pek çok insanın içerik fikri bulma konusunda zorlanmasının temel sebebi, yaratıcılık efsanesi içerisinde kaybolmuş olmaları. Bu efsane ne mi? Yaratıcılığın, kimisinde olup, kimisinde olmadığı. Bu noktada anlamanız gereken iki önemli nokta var: Birincisi, siz sağ-beyinli ya da sol-beyinli bir insan değilsiniz. Öyle bir şey yok. İkincisi de, sizin de en az Einstein, Jobs ya da Gates kadar, doğuştan gelen yaratıcılığınız var.

Araştırmacı Graham Wallis’in 1960’larda beyin yarımküreleri üzerinde yaptığı araştırmanın sonuçlarına göre fikir oluşturma süreci, doğal yaratıcılıkla başlıyor. Pekiyi gerçekten böyleyse, fikirler nereden çıkıyor? Pek çok “yaratıcı” insanın hemfikir olduğu ortak bir nokta var: Yeni bir fikir üretmek, tıpkı herhangi başka bir şeyi üretmek gibi, uzunca bir süreç.

Bu Süreç Neye Benziyor?

Neyse ki fikir oluşturma sürecini ele alan istemediğiniz kadar araştırma var. Hepsi de kendine göre bir fikir oluşturma modeline sahip. Belli bir noktada iş sizin kişisel seçiminize kalıyor. Şimdi en popüler üç fikir oluşturma modeli ile tanışalım.

1. IR3 Fikir Oluşturma Süreç Modeli

Illinois Üniversitesi, Tasarım Döngüsü’nü elde etmek adına bir grup yaratıcı çalışan arasında fikir üretme teknikleri araştırması gerçekleştirdi. Tasarım Döngüsü, üç aşamadan oluşuyor: Fikir Oluşturma, Uygulama ve Değerlendirme. Fikir Oluşturma evresinde üç kategori var. Bu kategoriler, fikir oluşana kadar döngü içerisinde birbirini takip ediyor:

  • Araştırma: Problemi tespit edin ve onu çözebilmek için kaynak toplayın.
  • Taslak Yaratma: Fikirler çizin, modeller yaratın ve fikirleri aktif olarak test edin.
  • Arıtma: Taslaklarınızı değerlendirin ve iyileştirmeler yapın.

2. Mükemmelliği Ödünç Almak

“Mükemmeliği Ödünç Almak” isimli kitabında David Kord Murray, profesyonel tecrübelerine dayanarak fikir oluşturmanın 6 adımdan bahsediyor:

  1. Tanımlama: Çözmek istediğiniz sorunu tanımlayın.
  2. Ödünç alma: Benzer bir sorun ile karşılaşmış yerlerden fikir ödünç alın.
  3. Birleştirme: Bu ödünç aldığınız düşüncüleri birleştirin ve birbirine bağlayın.
  4. Planlama: Bu kombinasyonları bir çözüme evirin.
  5. Değerlendirme: Çözümün güçlü ve zayıf yanlarını belirleyin.
  6. İyileştirme: Güçlü yanlar oluşturarak zayıf yanları eleyin.

3. Fikir Üretme Tekniği

Sonuncu tekniğimizde James Webb Young’ın kitabına referans yapıyoruz. Young, fikir üretme sürecinin oldukça basit olduğunu söylemekle beraber şunları ekliyor: “Her ne kadar bu tekniği oluşturmak kolay olsa da, tekniği sürdürülebilir kılmak, oldukça karmaşık zihinsel bir işyükü gerektiriyor. Bu nedenle bu tekniği ele alan herkes onu kullanamıyor.”

  1. Ham data toplama: Hem özel, hem de genel kaynaklara ulaşmak için araştırma yapın.
  2. Zihinsel sindirim süreci: Topladığınız ham veriler üzerinde çalışarak aralarında bağlantı kurmaya çalışın.
  3. Bilinçsizlik süreci: Konuyu bir kenara bırakın ve bilinçaltınızın devreye girmesine izin verin.
  4. İşte bu! Fikir, bir anda beliriverir.
  5. Son aşama: Fikrinizi değerlendirerek iyileştirin.

Fikir Üretmenin Temel Unsurları

Pekiyi, içerik yaratmak için gerçekten de üç farklı fikir üretme modeline ihtiyacınız var mı? Büyük bir ihtimalle hayır, ama farklı araştırma çeşitlerini anlamak, size daha geniş bir bakış açısı sağlayabilir. Süreç aslında çok basit; hangi yolu tercih ederseniz edin, sürecinize katmanız gereken, yüksek önem taşıyan belli başlı unsurlar var. İşte onlardan bazıları:

  • Araştırma ve Ödünç Alma

Parlak fikirler üretme konusunda ünlenmiş insanlar, fikirlerin, öyle ya da böyle, bir yerden geldiğinin farkında olan insanlar. Size bir anda yıldırım çarpacağını ve o an önümüzdeki ayın dergi kapağı fikrinin beyninize yerleşeceğini düşünüyorsanız, yanılıyorsunuz. Sektörü, rakiplerinizi, anahtar kelimelerinizi, hedef kitlenizi, içerik istatisiklerinizi ve aklınıza gelen daha pek çok şeyi araştırmanız gerekecektir.

Steve Jobs’un bakış açısını ele alalım: “Yaratıcılık, sadece bir şeyleri birbirine bağlamaktır. Yaratıcı insanlara bir şeyi nasıl elde ettiklerini sorduğunuzda kendilerini birazcık suçlu hissederler, çünkü aslında bunu elde elde edenler onlar değildir. Sadece bir şey gördüler, ve bir süre sonra bu onlara doğal gelmeye başlar.”

  • Birleştirme

Nasıl adlandırırsanız adlandırın, pek çok araştırmacı, fikir üretme sürecinde önemli bir noktaya değiniyor: Fikirlerinizin tamamlanması için onların üzerinde uzun bir süre çalışmanız gerekiyor. Beyin fırtınası yöntemi de tam olarak burada devreye giriyor. Fikirleriniz ile deneyler yapın, yeni bağlantılar kurun, muhtemel ilişkileri zorlayın, varsayımlarınızı sorgulayın ve bilgiye farklı bir yoldan ulaşabilmeniz için başka teknikler deneyin.

  • Bilinçaltının Gücü

Hayali karakter Don Draper’ın bile bir süreci vardı: “Önce konu ile ilgili derinlemesine düşünün, sonra da unutun. Fikir bir anda aklınıza gelecektir.”

Harvard araştırmacıları, dikkatinizi fikir yaratma sürecinden dağıtmanın, odaklandığınız sabit bir noktadan sizi uzaklaştırarak büyük resmi görmenize yardımcı olduğunu söylüyor. Problemden uzaklaşın, koşuya çıkın, güzel bir uyku çekin ve bilinçaltınıza yeni bağlantılar kurma ve yeni fikirler yaratma fırsatı verin.

  • Değerlendirme

Tüm bu modellerin ortak olan bir özelliği daha, son aşama olan değerlendirme aşamasıdır. Fikir oluşturmak, oldukça zorlu bir süreçtir. Sürecinizin yüzde 95’ini tamamlamış olsanız bile, yeteri kadar iyi olduğuna kendinizi ikna edip bırakmayın. Belki tam da bu geriye kalan yüzde 5’lik kısım, size sayısız blog yazısı yazdıracak. Ham konseptleriniz ve içerik fikirleriniz oluştuktan sonra onları iyice değerlendirin ve bütünsel içerik pazarlaması stratejiniz içerisindeki yerlerini belirleyin.

Etiketler