Günümüzde kadınlar tıp, hukuk ve iş dünyasında göze çarpan şekilde varlar. Öte yandan kadın bilim insanı ve mühendis sayısı oldukça az. Bunun nedenini bulmak üzere yapılan bir araştırma sonucuna göre, bu durumun altında önemli çevresel ve sosyal engeller yatıyor. Örneğin klişeler, cinsiyet ön yargısı, bilim ve mühendislik okullarındaki iklim ve ortam…Tüm bunlar kadınların bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik (STEM – Science, Technology, Engineering, Mathematics) alanlarında ilerlemelerinin önünü kesiyor.
Kadınların gelişimi ve kariyeri konusuna kendini adamış olan ve danışmanlık/koçluk veren Kathy Caprino’nun, bu önemli konudaki yazısının ilk bölümünü aşağıda okuyabilirsiniz:
Kadınlar her gün, neden bilim insanı veya mühendis olamayacakları konusunda yorumlar duyarlar. Engineering for Kids organizasyonunda öğretmen olan Sarah Peters, bir örneği benimle paylaşmıştı:
“Bir öğretmenimiz, küçük yaşlarda büyüyünce astronot olmak istediğini, ancak kendisine bunun mümkün olamayacağının söylendiğini belirtmişti. Anneme ise birileri kadınların matematikte iyi olmadığını söylemiş. Bu söylediklerim uzun zaman öncesine ait ama, durum günümüzde pek değişmiş değil. Lisede mühendislik dersleri aldığım dönemde, çoğunlukla sınıftaki tek kız ben olurdum. Bugün bile Virginia Commonwealth Universitesinde mühendislik eğitimi alan birkaç kadından biriyim ve bana, başaramayacağımı düşünerek bakıyorlar. Bilgisayar laboratuvarındaki erkeklerin “bunu sadece mühendisler kullanabilir” diyerek beni dışladıkları dahi oldu. Engineering For Kids gibi organizasyonlar, kadınları teknoloji alanına yönlendirecek fırsatı yaratarak çok önemli bir iş yapıyorlar.”
Eskiden liselerde mühendislik öğretmeni olan Dori Roberts, genç kadınların engelleri aşmaları ve STEM için doğal ilgisi olanların bunu gerçeğe dönüştürmeleri için kolları sıvamaya karar verdi. Dori 11 yıl boyunca liselerde mühendislik dersi verdi ve hem kızlar hem erkekler için STEM eğitimindeki ciddi boşluğu gördü. İki çocuk sahibi olan Roberts, çeşitli STEM yarışmalarına da katılan bir “okul sonrası kulüp” kurdu. Katılımcı sayısı 180’e erişip eyalette birkaç şampiyonluk kazandıktan sonra tüm zamanını, Engineering For Kids (EFK) organizasyonunu yapılandırmaya ayırdı.
Programlara olan talep artınca, daha da fazla gence etkide bulunabilmek arzusuyla 2012’de EFK’yı franchise etmeye başladı. Şirket bugün 19 ülkede ve 32 eyalette toplam 140’tan fazla franchise işletiyor. 2014 yılında 5 milyon $ olan satışlar, 2015 yılında 10 milyon $’a çıktı. 2016 için 25 yeni franchise planlanıyor.
Dori’nin yüksek kalitede STEM eğitimi ihtiyacını karşılama vizyonu hakkında daha fazla bilgi almak için kendisi ile görüştüm. Bir diğer amacım da, dünya çapında gençleri etkileyen ve milyonlarca $ büyüklüğüne erişmiş olan bu iş vizyonunu nasıl geliştirdiğini öğrenmeyi amaçlıyordum.
Kathy Caprino: Dori, bize mühendislik eğitimciliği geçmişin ve bunun EFK fikrine nasıl dönüştüğü hakkında bilgi verir misin?
Dori Roberts: Lisans diplomamı, İlköğretim Matematik ve Bilim öğretmenliği üzerine edindim. Yüksek lisans eğitimimi ise Old Cominion Üniversitesinde, Teknoloji Eğitimi konusunda aldım. EFK’ya başlamadan önce 11 yıl süreyle liselerde mühendislik eğitimi verdim. Bu süre zarfında Teknoloji Öğrencileri Birliği’ne danışmanlık veriyordum. Bu sayede öğrencilerimle birlikte Amerika’daki mühendislik yarışmalarına katılım sağlayabiliyordum. EFK’yı, kendi çocuklarımın bilim, matematik ve mühendislik eğitimi konusundaki boşluğunu doldurmak için kurdum. Yakalanan başarı, velilerden ve öğretmenlerden gelen olumlu geri dönüşlerden sonra, zamanımın tümünü EFK’ya ayırmaya karar verdim. Sonunda 22 farklı ülkerde 145 lokasyonda bulunan ve tüm dünyada 250.000’den fazla öğrenciye ulaşan bir iş halini aldı.
Caprino: Çocukların mühendisliği algılama şekli ve eğitimini alması konusunda sizi rahatsız eden nedir?
Roberts: Eğtim vermeye ilk başladığımda, sınıflarda çoğunlukla erkek öğrenci olurdu. Bu işe devam ettiğim sürece daha fazla kız öğrenciyi işe katabildim. Karşılaştığım pek çok kızın bana: “Mühendisliğin ne demek olduğunu bilmiyordum.” demişliği vardır. Gerçekten de özellikle kızlar, mühendislikle tanıştırılmıyordu. Geleneksel olarak kadınların haşır neşir olduğu işler, insan odaklı işlerdi. Bizim programlarımız, gerçek dünyadan uygulamalarla, mühendislik konseptlerini öğretmek için tasarlanmış durumda. Aslında mühendisliğin sosyal alana etkisi kadınlara çok çekici geliyor. Özellikle de hayatı daha iyi olacak şekilde geliştirebilmesi ve hayat kurtarabilmesi özellikleri ile…
Caprino: Programlarınız neyi farklı yapıyor?
Roberts: Velileri, çocuklarını 4 yaşından itibaren EFK programlarına dahil etmeleri konusunda cesaretlendiriyoruz. 4 yaşından 6 yaşına kadar çocuklar henüz “kızlar bunları yapar erkekler şunları” düşüncesini oluşturmamış oluyorlar. Aslına bakarsanız o yaşlarda henüz klişeler ve cinsiyet rolleri hakkında bir şey bilmiyorlar. İşte tam da bu evrede onlara ulaşabilirsek, bilim ve matematik alanlarındaki yolculuklarına devam etmeleri konusunda onlara ilham verebiliriz.
EFK, kendine has bir ders programı sunuyor. Bunlar içerik ve teknolojiye dayanan programlar oluyor ve STEM öğretme konusunda çeşitliliği son derece büyük fırsatlar sağlıyor. İçeriğe dayalı programlara örnek olarak makine, çevre, inşaat ve kimya mühendisliği verebiliriz. Teknolojiye dayananlara ise robotik, elektronik oyun tasarımı, yazılım ve donanım mühendisliği sayılabilir. Başka yerlerdekiler LEGO’yu ön plana çıkartırken bizim öğrencilerimiz roket, paraşüt ve gezegene iniş aracı tasarlıyor. Makine mühendisliği programlarına katılanlar ise rollercoaster, yelkenli ve mancınık yapıyor.
Yazı ikinci bölümü ile devam edecek.