Esnek Ekonominin (Gig Economy) Artıları ve Eksileri Nelerdir?

Geçtiğimiz yıl İşgücü istatistikleri Bürosu (Bureau of Labor Statistics) ABD’deki 55 milyon insanın (ABD işgücünün %35’inden fazlası) esnek ekonomi çalışanları (gig workers) olduğunu bildirdi. Bu sayının 2020 yılına kadar %43’e çıkacağı tahmin ediliyor.

“Esnek iş” (gig work) Uber sürücüsü olmak veya serbest/freelance metin yazarlığı yapmak gibi bağımsız bir sözleşmeyi veya yarı zamanlı bir işi tanımlamanın basit bir yolu.

Konut sektöründen evliliğe kadar her şeyi değiştirdiği düşünülen y kuşağı, daha fazla iş-yaşam dengesi vaadinden dolayı esnek çalışmaya yöneliyor. İkinci dünya savaşı ve soğuk savaş arasındaki dönemde doğanlar (boomers) ve emekliliğin eşiğindeki diğer nesiller ise kısa çalışma süresiyle ekstra gelir getirdiğinden dolayı esnek çalışmaya doğru çekiliyor. Skype, Slack ve DropBox gibi teknolojiler, size maksimum özgürlük, ideal bir iş-yaşam dengesi ve tutkularınızı takip etme şansı vererek esnek hayatı (gig life) gerçeğe dönüştürdü.

Esnek ekonomiye katılmayı düşünüyorsanız, bunun için doğru zamanda yaşıyorsunuz. Fakat serbest/freelance çalışmanın istikrarsız iş yükleri ve ödeme tarifeleri, fayda eksikliği ve oldukça fazla öz disiplin gibi zorlukları mevcut.

İşte bu trende dahil olmadan önce bilmeniz gerekenler:

Patronunuz kendinizsiniz. Bu nedenle disiplin çok önemli.

Esnek ekonominin en güzel taraflarından biri, etrafınızda sizi strese sokacak bir patron olmaması.

Freelance/serbest çalışan biri olarak artık fiziksel veya duygusal strese neden olabilen bir şirket kültürüne veya çalışma programına uymak zorunda değilsiniz. Bunun yerine, yapacağınız iş türünü veya kiminle çalışacağınızı seçebilirsiniz. Ayrıca, uyanma saatinize, ne zaman çalışıp ne zaman egzersiz yapacağınıza ve ne kadar çalışacağınıza karar verebilirsiniz. Kişiliğinize ve benzersiz ihtiyaçlarınıza uygun seçimler yapabilirsiniz.

Fakat bu kadar serbest olmak bir o kadar disiplin gerektirir ve bu herkesin kolayca yapabileceği bir şey değil.

İşinizi yapıp yapmadığınızı denetleyecek bir patron yok, bu tamamen sizin sorumluluğunuzda. Geç uyandığınızda ve bir müşteri aramasını kaçırdığınızda, işleri düzeltmenize yardımcı olacak kimse olmayacak. Özür dilemek, yeniden planlama yapmak veya müşteriyi kaybetmemek tamamen sizin sorumluluğunuz. Herkes kendi zamanını ayarlamakta çok başarılı olamayabilir. Bazı insanlar motive olabilmek için düzene ve otorite figürünün baskısına ihtiyaç duyarlar.

Fakat, size ne yapacağınızı söyleyen biri olmasını sevmiyorsanız, esnek hayat sizin için mükemmel bir seçim olabilir.

Esnek ekonomi yaratıcılar için mükemmel.

Geçen gün Uber şoförüme bu işinin tam zamanlı mı yoksa yan iş mi olduğunu sordum. Freelance/serbest grafik tasarımcı olduğunu ve günde yaklaşık üç saat müşterilerin projeleri üzerinde çalıştığını, çalışma saatlerinin geri kalan kısmında ise Uber şoförlüğü yaptığını söyledi.

Yeni başlayan bir yaratıcıysanız ve daha cv’nizi oluşturmadıysanız, esnek çalışma hayatına adım atabilirsiniz.

Esnek ekonomi, yaratıcıların faturalarını ödemelerine olanak verirken aynı zamanda tutkularını takip etmeleri için onlara zaman tanıyor. Uber şoförüm gibi görsel sanatçılar, bu tür ulaşım şirketlerinde şoför olarak çalışarak, freelance/serbest tasarım çalışmalarını sürdürebilirler veya roman yazarları kiralarını ödemek için metin yazarı olarak freelance çalışabilir.

Ayrıca, bu işleri neredeyse her yerden yapabilirsiniz. İnternet bağlantınız olduğu sürece Kuzey Kutbu’nda bile yaşayabilirsiniz. İlham aldığınızı hissettiğiniz her yerde iş bulmanız mümkün.

Sürekli olarak becerilerinizi ve sektör bilgilerinizi geliştirmeniz gerekiyor.

İşgücü gün geçtikçe daha gelişmiş ve eğitimli hale geliyor.

Her yıl iş piyasasına giren çok fazla sayıda kalifiye aday var. Bu nedenle rekabetin olduğu alanlarda  iş bulmak zorlayıcı olabiliyor. Üniversite diplomasını aldıktan hemen sonra harika bir işe girme hayali geçmişte kaldı. Rekabet üstünlüğü sağlamak için sürekli olarak öğrenmeye ve endüstri trendlerine ayak uydurmaya devam etmelisiniz.

Bu, geleneksel ofis ortamında çalışan insanlar için bile geçerli bir şey. Fakat, patronunuz kendinizseniz bu özellikle kritik bir konu.

Yalnız başına çalışıyorsanız, kendinizi satmak zorundasınız. Ve bunu yapmak için sürekli olarak kendinizi eğitmelisiniz; çevrimiçi dersler alabilir veya sektörünüzle ilgili yeni kitapları satın alabilirsiniz. Sizi güncel kalmanız için zorlayacak bir patronunuz veya belirli kurallar olmadığı için bu sizin göreviniz. Esnek işler bulmak istiyorsanız, güncel kalmalısınız.

Pazar alanı sizi beklemez.

Geleneksel iş faydaları söz konusu olduğunda, dikkatli olmalısınız.

Geleneksel işler genelde çalışanlarına sağlık yararları gibi birçok koruma sağlar.

Fakat freelance/serbest çalışıyorsanız, kendi emeklilik planınızı kendiniz yapmalısınız ve kendi sağlık giderlerinizi karşılamalısınız ki bunlar zaman alan ve pahalı olan şeylerdir. Ayrıca, freelance/serbest çalışmak, hastalık veya tatil izniniz olmayacağı anlamına geliyor. Çalışmadığınız her gün, para kazanamayacağınız bir gün demek. Eğer tatile çıkmak istiyorsanız, para biriktirmeli ve ayarlamalar yapmalısınız. Aksi halde, tatildeyken çalışmanız gerekebilir.

Yani, esnek işler ofis hayatından çıkmanızı sağlayacak sihirli bir çözüm değil. Sağlık sorunlarınız veya bakmanız gereken çocuklarınız varsa, freelance/serbest çalışmak sizin için ideal olmayabilir.

Fakat seçeneksiz değilsiniz.

Tek bir 401(k) planının birden fazla işveren tarafından desteklendiği “Çoklu İşveren” planları, esnek çalışanlar için bir emeklilik planı seçeneği olabilir. Bu planlar, devletler veya bir grup esnek ekonomi şirketi tarafından desteklenebilir. Oregon, freelance çalışanlar için devlet destekli bir emeklilik planı geliştirmek için çalışıyor. Uber ve Lyft ise sürücülerine emeklilik seçenekleri sunuyor.

Kısacası, zorluklarına rağmen esnek ekonomide yer almanın yolları mevcut.

Tecrübelerinizi derinleştirmek uzun süreler alabilir.

Bir işte ömür boyu çalışmak geçmişte kaldı.

Elli yıl önce olsaydı, düzgün bir şirkette ilk işinize başladığınızda, orada senelerce çalışıp emekli olurdunuz. Genellikle bir sonraki maaş ödemesinin ne zaman geleceği konusunda endişelenmenize gerek olmazdı. Yaptığınız işte iyi olduğunuz takdirde, yönetici seviyesine hatta daha yüksek seviyelere yükselebilirdiniz.

Bir de belirli bir endüstride uzun yılların deneyimine sahip olmak ve bu alanda uzmanlaşmak diye bir şey vardı.

Fakat günümüzde gençler kariyerlerinin sürekli değişeceğini bilerek işgücüne katılıyor. Beklenmedik bir zamanda işsiz kalmamak için sürekli olarak öğrenmeye ve trendleri takip etmeye hazır olmak zorundalar. Esnek çalışanların birçoğu, işveren çaresiz olduğu ve yardıma ihtiyaç duyduğu için bir projeye atlayarak kariyerlerine başlıyor. Bir restoranın şefi hastalık iznindeyken o işe talip olan bir şef boşluğu doldurabiliyor. Fakat istikrar ve rehberlik olmadan baş şef olma becerilerini geliştirmek kolay değil.

Herhangi bir alanda basamakları tırmanmak uzun süreli pratik ve büyümeyi gerektiriyor.

İşveren tarafında ise, yetenek havuzu, becerilerini geliştirme fırsatı verilmemiş esnek çalışanlarla dolu olduğunda yüksek yönetim pozisyonları için insan işe almak zor. İşletmeler, geçici çalışanların istilasına uğradığında bununla nasıl baş edeceğini öğrenmek durumunda. Bu, işverenlerin mentorluk ve eğitime yatırım yapmaları – kariyerlerinde ilerlemelerine yardımcı olmak üzere esnek çalışanlar için protokol oluşturmak gibi – gerektiği anlamına geliyor. Şirketler esnek çalışanlarla birlikte büyümeyi öğrendiğinde, herkes kazanacak.

Global işgücündeki değişim giderek hızlanıyor. Başarılı olmak için en kısa sürede adapte olmak zorundayız.

Etiketler