Yapay Zekanın Hakim Olduğu Bir Dünyada Tasarımcılar Ne Yapmalı?

Görüntüleri ve videoları yönetmek için algoritmalar çok iyi, hatta o kadar iyi ki pek çok yaratıcı çalışan, yapay zeka işlerini elinden alacak diye endişe duyuyor.

Ancak WordPress’in ana şirketi Automattic’te bilişimsel (computational) tasarımın başında bulunan John Maeda’ya göre, tasarımcılar yapay zekanın yükselişini algoritmaların sahip olmadığı becerilerin türlerine odaklanmak için bir fırsat olarak görmeli.

Bugün SXSW’te sunduğu 2018 Design in Tech (Teknolojide Tasarım) raporunda Maeda, algoritmaların genellikle beyaz veya erkek olmayan insanlara karşı kusurlu ve önyargılı olan tarihsel verilere dayandığını belirtiyor. Bu algoritmalar, modelleri bulmak ve bu modellere dayanan kararlar vermek için önyargılı, ayrımcı veri kümeleri kullandığında, nüfusun büyük bir oranını görmezden geliyorlar. O halde, öngörüsel polislik (policing) ürünlerinde ve cezalandırmalarda yapıldığı gibi hangi ürünlerin tasarlandığını, hangi binaların inşa edildiğini ve hangi filmlerin yapıldığını belirlemek için bu algoritmalara ve kusurlu verilere güvenirsek, kendimizi kadınlara ve beyaz olmayanlara karşı daha sistematik bir ayrımcılık yaparken buluruz.

Maeda’nın tasarımcılar için fırsat olduğunu düşündüğü nokta da bu. “Bilgisayarlar, kapsama (inclusion) konusunda iyi değiller.” diyor. “Dışlama konusunda iyiler çünkü sadece geçmiş verilere dayanıyorlar. Geleceği düşünen tasarımcılar için iş fırsatı kapsama alanında.” Black Panther’in gişe rekorları kıran başarısını örnek olarak gösteriyor. “Verilere baktığınızda siyah süper kahramanı olan bir filmin inanılmaz başarılı olmasının bir nedeni yok.” diyor. “Yapay zeka size bunu söyleyemez.”

Elbette, Black Panther ticari açıdan rekor kırdı ve ırk hakkında ulusal bir tartışmayı başlattı. Maeda bunu, karar vermek için veriye veya algoritmalara güvenilmediğinde neler olabileceğinin bir örneği olarak görüyor.

Aynı düşünce tasarım için de geçerli. Kapsayıcı tasarım (inclusive design), sayısız sektörde iş değerini kanıtladı. Başlangıçta konserveleri açmakta zorluk yaşayan yaşlılar için tasarlanmış, şimdi ise her yerde olan Oxo Good Grips mutfak gereçlerini düşünebiliriz. Altyazı yerleştirme de başka bir örnek. Başlangıçta işitme güçlüğü çeken insanlar için geliştirilmiş olsa da, şimdi Facebook’ta dolaşırken videoların sesini dinlemek istemeyen milyonlarca kişi tarafından kullanılıyor. Maeda, “Kapsayıcı olduğunuzda, sizi daha büyük başarılara götürecek daha iyi ürünler yapmak için çok büyük bir tasarım fırsatı ortaya çıkıyor.” diyor. 

Etiketler